Τα στοιχεία που προέκυψαν από τις πρόσφατες επιχειρήσεις της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ) αποκαλύπτουν ότι ένα σημαντικό μέρος της παράνομης εκμετάλλευσης πόρων του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν οφείλεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις παραγωγών, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δράση οργανωμένων εγκληματικών δικτύων που δρούσαν επί σειρά ετών.
Μέσα από την επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Θερισμός», η ΔΑΟΕ, γνωστή και ως το «ελληνικό FBI», φέρνει στο φως τη συστηματική παρουσία του οργανωμένου εγκλήματος στον χώρο των αγροτικών επιδοτήσεων. Η ανάλυση των στοιχείων της Ελληνικής Αστυνομίας δείχνει ότι μέσα στους τελευταίους έξι μήνες έχουν εξαρθρωθεί πέντε εγκληματικές οργανώσεις, οι οποίες δραστηριοποιούνταν από την Κρήτη έως τη Βόρεια Ελλάδα, αποσπώντας παράνομα ενισχύσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ χωρίς να έχουν καμία ουσιαστική σχέση με τον αγροτικό τομέα.
Τα δεδομένα της ΔΑΟΕ καταδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη παράνομη δραστηριότητα ξεκινά τουλάχιστον από το 2018. Παράλληλα, ανατρέπεται η αντίληψη που είχε επικρατήσει τα προηγούμενα χρόνια, σύμφωνα με την οποία οι περισσότερες απάτες σχετίζονταν κυρίως με γεωργούς και κτηνοτρόφους που διέθεταν πολιτικές διασυνδέσεις.
«Θερισμός»: Πάνω από 1.000 κατηγορούμενοι στο μικροσκόπιο
Οι επιχειρήσεις της ΔΑΟΕ με την ονομασία «Θερισμός» είχαν δρομολογηθεί με εντολή της σημερινής πολιτικής ηγεσίας αρκετό διάστημα πριν η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ λάβει δημοσιότητα.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Συνολικά 1.151 άτομα κατηγορούνται για συμμετοχή στις πέντε υποθέσεις που εξιχνίασε το «ελληνικό FBI». Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 90 συλλήψεις, ενώ τουλάχιστον 17 άτομα έχουν προφυλακιστεί. Επιπλέον, περίπου 40 κατηγορούμενοι κρατήθηκαν προσωρινά και στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους.
Η οικονομική ζημιά που προκάλεσαν οι πέντε εγκληματικές οργανώσεις δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί πλήρως, καθώς οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσό που ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια ευρώ.
«Εδώ δεν μιλάμε για μεμονωμένες “μικρές” υποθέσεις. Και αυτές υπάρχουν, προφανώς, και δεκάδες καταχραστές έχουν ήδη καταδικαστεί από τη Δικαιοσύνη ή είναι υπόδικοι», ανέφερε κυβερνητική πηγή με γνώση της προσπάθειας εξυγίανσης του συστήματος χορήγησης αγροτικών ενισχύσεων.
Η ίδια πηγή πρόσθεσε: «Σε αυτές τις πέντε περιπτώσεις όμως, βλέπουμε οργανωμένες ομάδες, με διακριτούς ρόλους, διαβάθμιση, πολυετή δράση. Είναι μία πολύ διαφορετική και σημαντική πτυχή της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, που γενικά δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό».
Το μοντέλο δράσης των κυκλωμάτων
Η διερεύνηση των πέντε μεγάλων υποθέσεων αποκάλυψε κοινά χαρακτηριστικά στον τρόπο λειτουργίας των εγκληματικών οργανώσεων.
Οι δράστες εντόπιζαν αγροτεμάχια που μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη λήψη επιδοτήσεων, αλλά δεν είχαν δηλωθεί από άλλους δικαιούχους στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Συχνά επρόκειτο για εκτάσεις που ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε αποβιώσαντες ή ακόμη και στο Δημόσιο.
Στη συνέχεια, μέλη των οργανώσεων με γνώσεις λογιστικής ή πρόσωπα που κατείχαν ηγετικό ρόλο φρόντιζαν να εμφανίσουν τα συγκεκριμένα ακίνητα στις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης συγγενών ή συνεργατών τους. Με αυτόν τον τρόπο οι τελευταίοι παρουσιάζονταν ψευδώς ως ιδιοκτήτες ή εκμισθωτές και χρησιμοποιούσαν τα στοιχεία αυτά για να υποβάλουν αιτήσεις επιδοτήσεων. Αφού ολοκληρωνόταν η διαδικασία, οι σχετικές εγγραφές διαγράφονταν από τα Ε9, με στόχο να εξαφανιστούν τα ίχνη της απάτης.
Οι έρευνες αποκάλυψαν ακόμη ότι όσοι δήλωναν βοσκοτόπια φρόντιζαν συχνά να εμφανίζουν και αυξημένο αριθμό ζώων, ώστε να εξασφαλίζουν μεγαλύτερα ποσά ενισχύσεων.
Σε δύο υποθέσεις διαπιστώθηκε η εμπλοκή στελεχών Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, τα οποία λειτουργούν ως σύνδεσμος μεταξύ παραγωγών και ΟΠΕΚΕΠΕ. Μέσω αυτής της συνεργασίας οι εγκληματικές ομάδες αποκτούσαν πρόσβαση σε χαρτογραφικά δεδομένα, εντόπιζαν ευκολότερα αδήλωτες εκτάσεις ή εξασφάλιζαν ευνοϊκότερη διαχείριση των αιτήσεών τους.
Μία από τις οργανώσεις ακολούθησε διαφορετική μεθοδολογία. Δημιούργησε δύο εταιρείες που διακινούσαν εικονικά παραστατικά και πλαστές ετικέτες πιστοποίησης σπόρων. Τα κέρδη προέκυπταν όταν συνεργαζόμενα πρόσωπα υπέβαλλαν αιτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ συνοδεύοντάς τες με τα ψευδή τιμολόγια ως δήθεν αποδείξεις επαγγελματικής δραστηριότητας.
Δίκτυα με πανελλαδική παρουσία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική εξάπλωση των κυκλωμάτων.
Η πρώτη εγκληματική οργάνωση που εξαρθρώθηκε δραστηριοποιούνταν σε Κρήτη και Σάμο και οδήγησε σε κατηγορίες κατά περισσότερων από 40 ατόμων. Η δεύτερη υπόθεση, που αποκαλύφθηκε στις αρχές Απριλίου, αφορά 290 εμπλεκόμενους και είχε επίκεντρο το Κιλκίς και άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.
Κατά τη διάρκεια του Μαΐου, η ΔΑΟΕ προχώρησε στην εξάρθρωση ακόμη τριών ομάδων. Η μία δρούσε σε διάφορες περιοχές της Κρήτης, ενώ οι άλλες δύο είχαν ως βάση τη Μακεδονία, επεκτείνοντας τη δραστηριότητά τους μέχρι την Κρήτη, την Αθήνα, τη Σαντορίνη και την Ήπειρο.
Σε μία από αυτές τις οργανώσεις, η οποία εκτιμάται ότι λειτουργούσε τουλάχιστον από το 2018, εμπλέκονται συνολικά 404 κατηγορούμενοι.
Σε εξέλιξη δεκάδες έλεγχοι
Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν ήδη διαταχθεί 70 έλεγχοι για πιθανές παρατυπίες στις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίοι αφορούν τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα. Οι πρώτες σχετικές ερευνητικές κινήσεις ανάγονται στο 2010.
«Κάθε έρευνα απαιτεί πολύ χρόνο, συγκέντρωση στοιχείων, ενδελεχή αξιολόγηση και αντιπαραβολή τους. Έχουμε πολλή δουλειά ακόμα, όμως είναι πάντα σημαντικό να βλέπεις μία προσπάθεια να αποφέρει καρπούς», ανέφερε ανώτερο στέλεχος της ΔΑΟΕ που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.
Το ίδιο στέλεχος συμπλήρωσε: «Αυτό που μετράει είναι ότι πλέον έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα και με κάθε υπόθεση καταλαβαίνουμε κι εμείς καλύτερα πώς συγκροτούνταν και πώς λειτουργούσαν όλες αυτές οι ομάδες».
Παράλληλα με την ευρεία έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη υπό την εποπτεία του εισαγγελέα του «ελληνικού FBI», συνεχίζονται και άλλες έρευνες που έχουν ανατεθεί τόσο σε εισαγγελείς πρωτοδικών όσο και στους εντεταλμένους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, με στόχο την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και τον εντοπισμό όλων των εμπλεκομένων.