Οι παλαιότεροι έλεγαν ότι κάποτε η πολιτική είχε κορυφώσεις. Είχε βραδιές που έμεναν στη μνήμη, συνθήματα που σημάδευαν εποχές, εκλογές που έμοιαζαν με ιστορικές καμπές, ηγέτες που -για καλό ή για κακό- έδιναν την αίσθηση ότι κάτι μεγάλο διακυβεύεται. Υπήρχε μια δραματουργία. Μια αίσθηση ότι η Ιστορία κινείται. Ότι κάτι αρχίζει, κάτι τελειώνει, κάτι ανατρέπεται.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Σήμερα τίποτε από αυτά δεν μοιάζει ακριβώς αληθινό.
Δεν έχουμε μεγάλες πολιτικές στιγμές. Έχουμε μικρές, συνεχείς κρίσεις. Ένα διαρκές βουητό. Ένα πολιτικό timeline που δεν σταματά ποτέ, αλλά σχεδόν ποτέ δεν κορυφώνεται. Ένα σκάνδαλο τη Δευτέρα, μια παραίτηση την Τετάρτη, μια δημοσκόπηση την Παρασκευή, μια σύγκρουση στο πάνελ το βράδυ και μέχρι την Κυριακή όλα έχουν ήδη αντικατασταθεί από το επόμενο επεισόδιο. Η πολιτική μοιάζει με σειρά χωρίς φινάλε.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο παράξενο χαρακτηριστικό της εποχής: όχι ότι δεν συμβαίνουν σημαντικά πράγματα, αλλά ότι συμβαίνουν μέσα σε ένα συνεχές καθεστώς υπερδιέγερσης που τα εξισώνει όλα. Η φθορά γίνεται ρουτίνα. Η κρίση χάνει το βάρος της ακριβώς επειδή είναι μόνιμη. Δεν υπάρχει χρόνος για σοκ γιατί όλα έρχονται πολύ γρήγορα. Δεν υπάρχει χρόνος για μνήμη γιατί όλα διαδέχονται το ένα το άλλο με τον ρυθμό του scroll.
Η νέα γενιά το ζει αυτό πολύ πιο έντονα από τους μεγαλύτερους. Δεν πρόλαβε να πιστέψει σε «ιστορικές στιγμές». Μεγάλωσε μέσα σε μια πολιτική πραγματικότητα χωρίς καθαρή κορύφωση, χωρίς μεγάλο αφήγημα, χωρίς το αίσθημα ότι κάτι τελεσίδικο διακυβεύεται. Κι έτσι, αντί για πάθος, παράγεται μια άλλη ψυχολογία: κόπωση. Μια συναισθηματική εξοικείωση με την παρακμή.
Γιατί όταν όλα είναι διαρκώς «κρίσιμα», στο τέλος τίποτα δεν μοιάζει πραγματικά κρίσιμο.
Το βλέπεις παντού. Στον τρόπο που τα σκάνδαλα καταναλώνονται σαν περιεχόμενο. Στον τρόπο που η πολιτική σύγκρουση έχει χάσει την αίσθηση του ιστορικού βάρους και έχει αποκτήσει τη φόρμα performance. Στον τρόπο που οι ίδιες λέξεις -τομή, μεταρρύθμιση, ανατροπή, ευθύνη, κάθαρση- επαναλαμβάνονται τόσο συχνά που έχουν αδειάσει από νόημα.
Σήμερα η πολιτική από το ρίσκο πέρασε στη διαχείριση.
Και η διαχείριση δεν γεννά μεγάλες στιγμές αλλά παρατάσεις. Μικρές μεταθέσεις του προβλήματος. Μια μόνιμη συντήρηση της εκκρεμότητας. Σαν να κυβερνάμε όχι για να αλλάξει κάτι αλλά για να μη φανεί πόσο τίποτα δεν αλλάζει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κοινωνίες δεν έχουν ανάγκη από μεγάλες πολιτικές στιγμές. Το αντίθετο. Τις έχουν ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Όχι απαραίτητα ως θεατρικές κορυφώσεις, αλλά ως καθαρά σημεία προσανατολισμού. Ως στιγμές που λες: εδώ τελειώνει κάτι, εδώ αρχίζει κάτι άλλο. Εδώ παίρνεται μια απόφαση που δεν μοιάζει με επικοινωνιακή προσαρμογή αλλά με πολιτική πράξη.
Γιατί χωρίς τέτοιες στιγμές η δημοκρατία μπορεί να μην πεθαίνει αλλά αδυνατίζει. Γίνεται διαδικαστική, τεχνική, άνευρη. Και ο πολίτης νιώθει πια θεατής σε ένα ατελείωτο ενδιάμεσο.
Το τέλος των μεγάλων πολιτικών στιγμών είναι πρόβλημα νοήματος. Όταν μια κοινωνία δεν μπορεί πια να ξεχωρίσει τι είναι πραγματικά σημαντικό, κινδυνεύει να ζήσει τα πάντα σαν φόντο. Και ίσως το πιο πολιτικό αίτημα σήμερα να μην είναι άλλη μια μικρή κρίση προς διαχείριση, αλλά μια αληθινή στιγμή που να μας αναγκάσει ξανά να πιστέψουμε ότι η πολιτική μπορεί να αλλάξει τον ρυθμό της Ιστορίας και όχι μόνο το δελτίο της μέρας.
…