Σε κοινή συνέντευξη Τύπου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, οι υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, καθώς και ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, παρουσίασαν το νέο σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους.
Κεντρικός στόχος της νέας νομοθεσίας είναι η ουσιαστική προστασία των παιδιών και των εφήβων, η αποτροπή εξαρτήσεων από νεαρή ηλικία και η ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά. Το σχέδιο βασίζεται σε πέντε πυλώνες: πρόληψη, αυστηρότερη εποπτεία, ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης, δημιουργία ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση των κυρώσεων.
Για πρώτη φορά θεσπίζεται σαφής και απόλυτη απαγόρευση πώλησης, προσφοράς και διάθεσης καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη για τον έλεγχο της ηλικίας περνά πλέον στον πωλητή, ενώ αν δεν προσκομιστεί αποδεικτικό στοιχείο, η συναλλαγή δεν πραγματοποιείται. Παράλληλα, καταργούνται πλήρως οι αυτόματοι πωλητές για τα συγκεκριμένα προϊόντα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην τεχνολογία, καθώς εισάγεται σύστημα ψηφιακής επιβεβαίωσης ηλικίας μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Στα σημεία πώλησης δημιουργείται QR code, το οποίο σκανάρει ο αγοραστής και εμφανίζεται ένδειξη έγκρισης ή απόρριψης στον πωλητή, χωρίς να αποκαλύπτεται η ακριβής ηλικία.
Νέοι κανόνες τίθενται και για την παρουσία ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης, όπου απαγορεύεται η είσοδος σε μπαρ και νυχτερινά κέντρα. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπονται ιδιωτικές εκδηλώσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και κατόπιν δήλωσης στην πλατφόρμα events.gov.gr.
Παράλληλα, δημιουργείται το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων (alto.gov.gr), στο οποίο θα καταγράφονται υποχρεωτικά όλες οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα. Μέσω αυτού επιτυγχάνεται πλήρης εικόνα της αγοράς και διευκολύνονται οι έλεγχοι, ενώ οι επιχειρήσεις οφείλουν να εγγραφούν έως τις 16 Απριλίου 2026.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις για τα σύγχρονα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα θερμαινόμενα και τα σακουλάκια νικοτίνης, τα οποία δεν θα μπορούν να πωλούνται σε ανηλίκους και θα διατίθενται μόνο υπό αυστηρούς όρους.
Για την καλύτερη παρακολούθηση της αγοράς, συστήνεται ειδικό τμήμα στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας, με αρμοδιότητα τη συλλογή στοιχείων και την υποστήριξη πολιτικών δημόσιας υγείας.
Ιδιαίτερα αυστηρές γίνονται και οι ποινές, καθώς η διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους μετατρέπεται σε ποινικό αδίκημα, με ποινές φυλάκισης έως τρία έτη και χρηματικά πρόστιμα.
Κατά την παρουσίαση, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης τόνισε: «Η σημερινή πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με επίκεντρο την προστασία των ανηλίκων. Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα. Η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας και το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελούν κρίσιμα εργαλεία που διασφαλίζουν διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις, αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες τηρούνται και οι παραβάσεις έχουν συνέπειες, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής. Η επιτυχία του εγχειρήματος απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, των επαγγελματιών και της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον, με περισσότερες προοπτικές για το μέλλον».
Ο υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος ανέφερε: «Για πρώτη φορά η Πολιτεία περνά από τη γενική απαγόρευση στην ουσιαστική και καθολική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων. Με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, τη σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου της ηλικίας στους πωλητές και την αυστηροποίηση των κυρώσεων, δημιουργούμε ένα λειτουργικό σύστημα που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των νέων σε καπνό, νικοτίνη και αλκοόλ. Η προστασία των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τήρησης της νομοθεσίας, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας ισχυρής κοινωνικής κουλτούρας πρόληψης και υπευθυνότητας. Η συνεργασία της Πολιτείας με την επιστημονική κοινότητα, τους επαγγελματίες της αγοράς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την οικογένεια είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα μέτρα να έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προάγει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, ενισχύοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και επενδύοντας στο μέλλον της κοινωνίας μας. Με συνέπεια, αποφασιστικότητα και σύγχρονες πολιτικές πρόληψης, διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο που προστατεύει ουσιαστικά τη νέα γενιά».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε: «Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας».
Τέλος, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης δήλωσε: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητά μας και σταθερό πυλώνα της πολιτικής μας για μια κοινωνία πιο ασφαλή, πιο υπεύθυνη και πιο οργανωμένη. Με τον νέο Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο και δημιουργούμε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και εφαρμογής της νομοθεσίας. Ενισχύουμε το επιχειρησιακό σκέλος της εφαρμογής του πλαισίου, με περισσότερους και πιο στοχευμένους ελέγχους. Με τη συνεργασία των υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αξιοποιούμε τα νέα ψηφιακά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε σημεία πώλησης, χώρους διασκέδασης και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε όλη τη χώρα. Ειδικότερα, από 7 Ιουλίου 2025, με την εφαρμογή του νέου Νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026 οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το αμέσως επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη, αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης».