Στο τραπέζι των μεγάλων θεσμικών αλλαγών μπήκε η πρόθεση της κυβέρνησης να δημιουργήσει ένα ενιαίο υπουργείο που θα συνενώνει την Παιδεία, την Έρευνα και την Καινοτομία, κατά τη διάρκεια του Delphi Economic Forum XI.
Η συζήτηση ανέδειξε τόσο τη φιλοδοξία για ένα νέο «στρατηγείο γνώσης» όσο και τις σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μια τέτοια κίνηση μπορεί να φέρει ουσιαστική αλλαγή ή να εξελιχθεί σε ακόμη μία διοικητική αναδιάταξη χωρίς αποτέλεσμα.
Σκέρτσος: «Τέλος στον κατακερματισμό»
Ο Άκης Σκέρτσος προανήγγειλε ότι μέσα στις επόμενες 2–3 εβδομάδες θα παρουσιαστεί το πόρισμα της επιτροπής που επεξεργάζεται το σχέδιο, επιβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση κινείται προς τη δημιουργία ενός ενιαίου υπουργείου.
Όπως εξήγησε, στόχος είναι να αντιμετωπιστεί το «κατακερματισμένο τοπίο» που χαρακτηρίζει σήμερα την ανώτατη εκπαίδευση, την έρευνα και την τεχνολογία, με διάσπαρτες αρμοδιότητες και απουσία ενιαίας στρατηγικής καθοδήγησης.
Χαρακτήρισε το νέο σχήμα ως «κομβικό εργαλείο» για το αναπτυξιακό άλμα της χώρας, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχα μοντέλα εφαρμόζονται ήδη με επιτυχία σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης και στη Γαλλία.
Παράλληλα, έθεσε ξεκάθαρα τον στόχο: η Ελλάδα να μεταβεί από οικονομία «μέτριας καινοτομίας» σε οικονομία γνώσης, με υψηλότερα εισοδήματα και καλύτερη σύνδεση εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας.
Διαμαντοπούλου: «Η έρευνα χρειάζεται κέντρο – όχι μετακινήσεις»
Απέναντι σε αυτή τη λογική, η Άννα Διαμαντοπούλου κράτησε σαφείς αποστάσεις.
Αν και δήλωσε ανοιχτή σε μεταρρυθμίσεις, άσκησε κριτική στην κυβερνητική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι η απλή μεταφορά αρμοδιοτήτων δεν συνιστά ουσιαστική αλλαγή.
«Έχουμε καλά ερευνητικά κέντρα με προβλήματα, που τα πηγαίνουμε από υπουργείο σε υπουργείο. Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση», σημείωσε, προτείνοντας ένα ισχυρό, ενιαίο κέντρο χάραξης πολιτικής για την έρευνα, με άμεση σύνδεση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Μάλιστα, εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η Ελλάδα είναι έτοιμη για ένα τέτοιο βήμα, τονίζοντας ότι χωρίς αξιολόγηση σε πανεπιστήμια και σχολεία, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική αλλαγή.
Πολυτεχνείο: Ναι στη συνένωση, αλλά με προϋποθέσεις
Ο Ιωάννης Χατζηγεωργίου εμφανίστηκε πιο θετικός, αναγνωρίζοντας ότι η έρευνα και η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένες.
Ωστόσο, έθεσε ένα κρίσιμο ζήτημα: τη δυσκολία συνύπαρξης τόσο διαφορετικών πεδίων – από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση έως την έρευνα αιχμής – κάτω από μία ενιαία πολιτική ηγεσία.
«Τα πανεπιστήμια διαχειρίζονται κονδύλια και έχουν διαφορετική λειτουργία από τα σχολεία. Ο υπουργός θα πρέπει να έχει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά», υπογράμμισε.
AI και ανταγωνιστικότητα: Το νέο πεδίο μάχης
Στη συζήτηση παρενέβη και ο Γιάννης Ασσαέλ, δίνοντας τεχνολογική διάσταση στο θέμα.
Μίλησε για «νέα σελίδα στην ελληνική ανταγωνιστικότητα», τονίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μειώσει δραστικά τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει την παραγωγικότητα.
Όπως σημείωσε, το κρίσιμο στοιχείο για το μέλλον είναι η υπολογιστική ισχύς και η ικανότητα της χώρας να προσαρμοστεί στις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις.
Νούνεσης: «Η πρόκληση είναι η παραγωγή πλούτου»
Ο Γιώργος Νούνεσης, που συμμετέχει στον σχεδιασμό του νέου υπουργείου, έδωσε τον τελικό τόνο της συζήτησης.
Όπως ανέφερε, το μεγάλο ζητούμενο της εποχής είναι η παραγωγή ρηξικέλευθης τεχνολογίας και η μετατροπή της έρευνας σε οικονομική αξία.
Μάλιστα, αποκάλυψε ότι η ιδέα για τη δημιουργία του νέου υπουργείου προήλθε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, υπογραμμίζοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα της πρωτοβουλίας.
Το μεγάλο στοίχημα
Η δημιουργία ενός ενιαίου υπουργείου Παιδείας – Έρευνας – Καινοτομίας μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για τη χώρα.
Όμως, όπως φάνηκε καθαρά από τη συζήτηση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι η δομή, αλλά η ουσία:
αν θα υπάρξει πραγματικός συντονισμός, επαρκής χρηματοδότηση και – κυρίως – συνέπεια στην εφαρμογή.
Γιατί χωρίς αυτά, ακόμη και το πιο φιλόδοξο «στρατηγείο γνώσης» κινδυνεύει να μείνει απλώς… ένας τίτλος.
…