Από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε την πρώτη αναφορά πως θα ανοίξει τη συζήτηση για αναθεώρηση του Συντάγματος, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) έδειξε ενδιαφέρον να συμμετάσχει σε αυτό τον διάλογο, καθώς οι δήμαρχοι πιστεύουν πως μπορεί να είναι μια ευκαιρία να απαντηθούν σημαντικές προκλήσεις που θα οδηγήσουν στη θεσμική ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάχθηκε και η ημερίδα που διοργανώθηκε στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων με επίκεντρο την αναβάθμιση του ρόλου των δήμων, την ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής τους αυτοτέλειας και τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους και αυτοδιοίκησης.
Τις εργασίες της ημερίδας χαιρέτισαν ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης Λάζαρος Κυρίζογλου, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και ο αναπληρωτής περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Χάρης Μπονάνος εκπροσωπώντας την ΕΝΠΕ. Την κήρυξη των εργασιών πραγματοποίησε ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Νικήτας Κακλαμάνης, ενώ σημαντικές ήταν οι παρεμβάσεις του τέως Πρόεδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας και επίτιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Προκόπη Παυλόπουλου και του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης και ομότιμου καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ Ευάγγελου Βενιζέλου.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση ως αφετηρία βαθιάς διοικητικής μεταρρύθμισης
Την κεντρική εισήγηση για λογαριασμό της ΚΕΔΕ έκανε ο πρόεδρός της Λάζαρος Κυρίζογλου, υπογραμμίζοντας ότι η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση αφορά τον συνολικό επαναπροσδιορισμό της σχέσης κράτους, αυτοδιοίκησης και πολιτών, επισημαίνοντας ότι το Σύνταγμα οφείλει να λειτουργεί ως θεσμικό πλαίσιο ενότητας, δημοκρατίας και κοινωνικής συνοχής. Όπως ανέφερε, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει θεσμικό καθήκον να συμμετέχει ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την αναθεώρηση του Συντάγματος, καταθέτοντας τεκμηριωμένες θέσεις για τη
λειτουργία του κράτους και των δημοκρατικών θεσμών. Όπως έγινε σαφές, οι δήμαρχοι δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων, επισημαίνοντας ότι κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων πρέπει να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους και τα αναγκαία διοικητικά εργαλεία. Παράλληλα, τονίζεται η σημασία της Ευρωπαϊκής Χάρτας Τοπικής Αυτονομίας ως βασικού ευρωπαϊκού θεσμικού κεκτημένου, το οποίο -όπως σημείωσε- πρέπει να αξιοποιηθεί ως σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου μοντέλου πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
Π. Παυλόπουλος: «Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το κράτος πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους»
Για την «Τοπική Αυτοδιοίκηση στο ισχύον συνταγματικό πλαίσιο» μίλησε ο Προκόπης Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας και επίτιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, ο οποίος ανέδειξε ως βασικό πρόβλημα όχι την έλλειψη συνταγματικών προβλέψεων για την αυτοδιοίκηση, αλλά τη μη συνεπή εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 101 και 102 του Συντάγματος στην πράξη. Όπως σημείωσε, η έννοια της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας διαφέρει ουσιωδώς από την έννοια της αυτονομίας και πρέπει να προσεγγίζεται με βάση τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού διοικητικού συστήματος και της γεωγραφικής φυσιογνωμίας της χώρας. Ο κ. Παυλόπουλος υπογράμμισε ότι η διοικητική αυτοτέλεια των δήμων συνδέεται άμεσα με την ουσιαστική άσκηση τοπικών αρμοδιοτήτων και τη δυνατότητα διαχείρισης των τοπικών υποθέσεων, επισημαίνοντας ότι κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων από το κράτος προς την αυτοδιοίκηση πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους. Παράλληλα, άσκησε κριτική στη διαχρονική αδυναμία εφαρμογής των συνταγματικών προβλέψεων στην πράξη, σημειώνοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση παραμένει χωρίς επαρκείς οικονομικούς πόρους, προσωπικό και αναγκαίες υποδομές.
Ευάγγ. Βενιζέλος: «Η συνταγματική υποδομή της χώρας να εξειδικευθεί με πιο στοχευμένο τρόπο υπέρ της αυτοδιοίκησης»
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ Ευάγγελος Βενιζέλος υποστήριξε ότι βασική προϋπόθεση κάθε συζήτησης για Συνταγματική Αναθεώρηση είναι πρωτίστως ο ουσιαστικός σεβασμός και η συνεπής εφαρμογή του ίδιου του Συντάγματος. Ο κ. Βενιζέλος ανέδειξε τη σημασία του τεκμηρίου αρμοδιότητας των ΟΤΑ, της δυνατότητας μεταφοράς κρατικών αρμοδιοτήτων προς την αυτοδιοίκηση, αλλά και της έννοιας των τοπικών υποθέσεων ως θεμελιώδους πυλώνα της αυτοδιοικητικής λειτουργίας. Ενώ αναφέρθηκε ιδιαίτερα και στις νέες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση στη σύγχρονη εποχή, αναφερόμενος στην πολιτική προστασία υπό τις συνθήκες της κλιματικής κρίσης, στην κοινωνική συνοχή και συμπερίληψη, καθώς και στις επιπτώσεις της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης στη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών.