Για δεκαετίες, η Ευρώπη είχε πετύχει κάτι σχεδόν αφύσικο για την ιστορία της: να κάνει την ειρήνη να μοιάζει διοικητική λεπτομέρεια. Δεν πρόκειται μόνο για κατάκτηση ή τραύμα που κρατήθηκε με κόπο, αλλά background. Μια ήπειρος ανοιχτών συνόρων, Erasmus, φθηνών πτήσεων, ελεύθερης μετακίνησης και μιας γενιάς που μεγάλωσε πιστεύοντας ότι ο πόλεμος είναι μάθημα ιστορίας, όχι πιθανότητα του παρόντος.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Και ξαφνικά η γλώσσα άλλαξε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιλά ανοιχτά για «Readiness 2030», για αμυντική ετοιμότητα, κοινές προμήθειες, εξοπλιστικά κενά, drone defence και ευρωπαϊκή αεράμυνα. Το φθινόπωρο του 2025 παρουσίασε οδικό χάρτη με συγκεκριμένα έργα, όπως το Eastern Flank Watch και η European Drone Defence Initiative. Δηλαδή η Ευρώπη δεν μιλά πια μόνο για δικαιώματα, κινητικότητα και πράσινη μετάβαση, αλλά μιλά και για ασφάλεια με όρους σκληρής ισχύος.
Αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εκτός από θεσμική μετατόπιση και ψυχολογική μετατόπιση για μια γενιά που δεν μεγάλωσε για πόλεμο. Που έμαθε να συνδέει την Ευρώπη με boarding pass, όχι με στρατηγική αυτονομία. Με ανταλλαγές φοιτητών, όχι με αμυντικά ταμεία. Και τώρα καλείται να καταλάβει ότι η ειρήνη δεν είναι default setting, αλλά κατάσταση που χρειάζεται κόστος, σχέδιο και προετοιμασία.
Το εντυπωσιακό είναι ότι οι νέοι δεν αντιδρούν μόνο με αμηχανία. Τα στοιχεία δείχνουν πως η ασφάλεια και η άμυνα ανεβαίνουν στις προτεραιότητες των Ευρωπαίων, ενώ το 81% στηρίζει κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ. Σε άλλη ευρωπαϊκή έρευνα, το 66% θέλει η Ένωση να έχει μεγαλύτερο ρόλο στην προστασία του από παγκόσμιες κρίσεις και κινδύνους ασφαλείας. Δηλαδή η ίδια γενιά που δεν μεγάλωσε για πόλεμο αρχίζει να δέχεται ότι η γεωπολιτική δεν είναι πια υπόθεση «άλλων».
Εδώ όμως κρύβεται και η ένταση της εποχής. Η Ευρώπη της άμυνας δεν μπορεί να γίνει απλώς νέα γραφειοκρατική κανονικότητα. Γιατί αν η ήπειρος αρχίσει να μιλά μόνο τη γλώσσα της ασφάλειας, κινδυνεύει να χάσει αυτό που την έκανε ελκυστική στους νέους: την υπόσχεση της ελευθερίας. Το ζητούμενο δεν είναι να στρατιωτικοποιηθεί το ευρωπαϊκό φαντασιακό, αλλά να ενηλικιωθεί.
Η νέα ευρωπαϊκή άμυνα δεν είναι μόνο θέμα budgets και συστημάτων. Είναι μάθημα ωρίμανσης για μια γενιά που νόμιζε ότι η ειρήνη είναι μόνιμη. Και ίσως το δύσκολο δεν είναι να μάθει τη λέξη «άμυνα». Είναι να τη μάθει χωρίς να ξεχάσει γιατί η Ευρώπη άξιζε εξαρχής να προστατευτεί.
…