Η συζήτηση γύρω από το νέο πρότυπο φαρμακείου αυτοκινήτου DIN 13164:2022 (γνωστό και ως DIN 13164:B) ανέδειξε τρία διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας: τις μεγάλες και ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις τιμών στην αγορά, τη δυσκολία ουσιαστικής εφαρμογής της νομοθεσίας και την απουσία πραγματικής εκπαίδευσης των πολιτών στις Πρώτες Βοήθειες.
Το «χρηματιστήριο» των τιμών
Είναι εντυπωσιακό πόσο γρήγορα μια οδηγία μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία κερδοσκοπίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η τιμή ενός συγκεκριμένου φαρμακείου αυτοκινήτου σε ηλεκτρονικό κατάστημα, η οποία από 18,99 ευρώ ανέβηκε μέσα σε λίγες ώρες στα 21,99 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, μια απλή έρευνα αγοράς δείχνει ότι αντίστοιχο φαρμακείο με την ίδια πιστοποίηση μπορεί να βρεθεί ακόμη και με 11,90 ευρώ σε ελληνικό πολυκατάστημα. Η αύξηση αυτή δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί από έλλειψη προϊόντων ή αύξηση κόστους, αφήνοντας την εντύπωση ότι πρόκειται απλώς για εκμετάλλευση της συγκυρίας.
Αν μάλιστα αναλογιστεί κανείς ότι ένα τέτοιο σετ περιλαμβάνει 16 κατηγορίες προϊόντων – συνολικά 43 αντικείμενα – και μέσα στην τελική τιμή περιλαμβάνονται φόροι, μεταφορικά και εμπορικό κέρδος, γεννάται εύλογα το ερώτημα για το πραγματικό κόστος του περιεχομένου.
Γιατί είναι δύσκολο να εφαρμοστεί ο έλεγχος
Υπάρχουν δύο βασικά σημεία που καθιστούν σχεδόν αδύνατη την ουσιαστική αστυνόμευση της νομοθεσίας.
Πρώτα απ’ όλα, κανείς δεν υποχρεώνει τον οδηγό να αγοράσει ένα έτοιμο φαρμακείο αυτοκινήτου. Σύμφωνα με το σχετικό Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), τα απαραίτητα υλικά μπορούν να τοποθετηθούν και σε οποιοδήποτε κουτί που να είναι ανθεκτικό στη σκόνη, τα έλαια και την υγρασία. Παράλληλα, ένα παλαιότερο σετ μπορεί να προσαρμοστεί απλώς με την προσθήκη επιπλέον υλικών.
Εδώ όμως εμφανίζεται το πρακτικό πρόβλημα: δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς έναν τροχονόμο να ελέγχει ένα προς ένα τα αντικείμενα ενός φαρμακείου, συγκρίνοντάς τα με τη λίστα, για να διαπιστώσει αν υπάρχουν στις σωστές ποσότητες και διαστάσεις.
Το ζήτημα της ανανέωσης των υλικών
Η νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι το περιεχόμενο του φαρμακείου πρέπει να ανανεώνεται – κυρίως λόγω των συνθηκών αποθήκευσης μέσα στο αυτοκίνητο – σε τακτά χρονικά διαστήματα και όχι πέραν των δύο ετών.
Ωστόσο, στην πράξη αυτό είναι δύσκολο να ελεγχθεί. Τα περισσότερα υλικά έχουν ημερομηνία λήξης περίπου τεσσάρων ετών, ενώ η απόδειξη αγοράς δεν είναι υποχρεωτικό να διατηρείται. Επιπλέον, πολλές αποδείξεις εκδίδονται σε θερμικό χαρτί, το οποίο αλλοιώνεται εύκολα με τον χρόνο και τη θερμοκρασία.
Έτσι, παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσε να πιστοποιηθεί η ημερομηνία αγοράς ή ανανέωσης ενός φαρμακείου σε έναν τυπικό οδικό έλεγχο.
Οι εκδόσεις του προτύπου DIN 13164
Το πρότυπο DIN 13164 ισχύει από το 1998 και έχει αναθεωρηθεί αρκετές φορές.
Η αναθεώρηση του 2014 έφερε ορισμένες εκσυγχρονιστικές αλλαγές, χωρίς όμως να μεταβάλει ριζικά τη δομή του. Μεταξύ άλλων:
- αντικαταστάθηκαν τα αόριστα τραυμαπλάστ με συγκεκριμένο σετ,
- προσαρμόστηκαν οι ποσότητες επιθεμάτων,
- προστέθηκαν δύο μαντηλάκια καθαρισμού πληγών.
Η νεότερη αναθεώρηση του 2022 προχώρησε σε μικρές τροποποιήσεις: προστέθηκαν δύο προστατευτικές μάσκες και αφαιρέθηκε ένας επίδεσμος.
Το πραγματικό πρόβλημα: Γνωρίζουμε να το χρησιμοποιήσουμε;
Η ουσία του ζητήματος δεν βρίσκεται μόνο στο τι περιέχει ένα φαρμακείο αυτοκινήτου. Πολλοί οδηγοί μεταφέρουν το ίδιο κουτί από αυτοκίνητο σε αυτοκίνητο για χρόνια, αφήνοντάς το στο πορτ-μπαγκάζ να εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Ακόμη κι αν κάποιος αγοράσει το πιο σύγχρονο και πλήρες σετ, το βασικό ερώτημα παραμένει: γνωρίζει πώς να το χρησιμοποιήσει σε μια πραγματική ανάγκη;
Η ύπαρξη εξοπλισμού χωρίς την απαραίτητη γνώση δεν εγγυάται ότι θα μπορέσει να προσφερθεί βοήθεια σε μια κρίσιμη στιγμή. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και το επιχείρημα ότι ακόμη κι αν ο ίδιος ο οδηγός δεν γνωρίζει Πρώτες Βοήθειες, ίσως κάποιος άλλος που θα βρεθεί στο σημείο να μπορέσει να αξιοποιήσει τον εξοπλισμό.
Η ανάγκη για ουσιαστική εκπαίδευση
Το ζήτημα των Πρώτων Βοηθειών απαιτεί μια πιο σοβαρή και οργανωμένη αντιμετώπιση από την πολιτεία.
Η υποχρεωτική πρακτική εκπαίδευση στις Πρώτες Βοήθειες κατά την έκδοση άδειας οδήγησης, καθώς και η ένταξη σχετικών μαθημάτων στα σχολεία, θα μπορούσαν να κάνουν πραγματική διαφορά. Πριν από οτιδήποτε άλλο, οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ακόμη και το πιο βασικό: πότε και πώς πρέπει να αγγίξουν έναν τραυματία.
Διαφορετικά, η συζήτηση γύρω από το φαρμακείο αυτοκινήτου κινδυνεύει να παραμείνει απλώς ακόμη μία υποχρέωση που δημιουργεί έξοδα για τους οδηγούς, χωρίς ουσιαστικό όφελος για την οδική ασφάλεια.