Η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της αφρικανικής σκόνης στην υγεία, η οποία μεταφέρει σωματίδια σε διάφορα μεγέθη, όπως PM10, PM2,5 και ακόμη και πολύ μικρότερα, και μπορεί να συμπαρασύρει ρύπους από την ατμόσφαιρα.
Η αύξηση των σωματιδίων στην ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια των έντονων φαινομένων αφρικανικής σκόνης έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία, ιδίως για άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως άσθμα, βρογχίτιδα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
Η αφρικανική σκόνη επηρεάζει κυρίως το αναπνευστικό σύστημα, καθώς τα μικροσκοπικά σωματίδια μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σε άτομα με υπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις, προκαλώντας δύσπνοια, βήχα, συριγμό και δυσφορία στο στήθος. Επίσης, η αυξημένη παρουσία σκόνης μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις, όπως ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα και ερεθισμό των ματιών.
Πέρα από τα αναπνευστικά προβλήματα, η αφρικανική σκόνη μπορεί να έχει σοβαρές καρδιαγγειακές επιπτώσεις. Η εισπνοή των σωματιδίων συμβάλλει στην ανάπτυξη φλεγμονής, οξειδωτικού στρες και αγγειοσύσπασης, παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και άλλων καρδιοαγγειακών παθήσεων, ιδιαίτερα σε ευάλωτους πληθυσμούς. Οι επιπτώσεις αυτές επιδεινώνονται για τα άτομα με ήδη υπάρχουσες καρδιολογικές παθήσεις.
Επιπλέον, η παρατεταμένη έκθεση στην αφρικανική σκόνη μπορεί να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα, κάνοντάς το πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις του αναπνευστικού και άλλες ασθένειες. Τα σωματίδια της σκόνης προκαλούν φλεγμονώδη απόκριση, η οποία εξασθενεί την άμυνα του σώματος και δυσχεραίνει την καταπολέμηση των παθογόνων μικροοργανισμών.
Με βάση τις εκτιμήσεις, η χρόνια έκθεση στην αφρικανική σκόνη και τους σχετικούς ρύπους συνδέεται με αυξημένους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία, περιλαμβάνοντας αναπνευστικά νοσήματα, καρδιοαγγειακές διαταραχές, ακόμη και τύπους καρκίνου. Σύμφωνα με έρευνες, υπολογίζεται ότι 42.000 θάνατοι ετησίως στην Ευρώπη σχετίζονται με την αφρικανική σκόνη, ενώ στην περιοχή της Μεσογείου το ποσοστό αυτό φτάνει το 27-44% για τα σωματίδια PM10.
Για να προστατευθούν από τις αρνητικές συνέπειες της αφρικανικής σκόνης, οι πολίτες, και ειδικά όσοι έχουν προϋπάρχουσες αναπνευστικές ή καρδιοαγγειακές παθήσεις, καλούνται να λαμβάνουν προφυλάξεις. Είναι σημαντικό να παρακολουθούν τις αναφορές για την ποιότητα του αέρα και τις μετεωρολογικές προβλέψεις, να περιορίζουν τις υπαίθριες δραστηριότητες κατά την υψηλή συγκέντρωση σκόνης, και να χρησιμοποιούν μάσκες για να μειώσουν την εισπνοή σωματιδίων. Ειδικότερα για άτομα με άσθμα ή ΧΑΠ, μπορεί να απαιτηθεί αυξημένη δόση φαρμάκων ή συχνότερη χρήση των εισπνεόμενων φαρμάκων, όπως συνιστά ο γιατρός τους, για να περιορίσουν τα συμπτώματα και να διασφαλίσουν τη βελτίωση της αναπνευστικής τους κατάστασης.