Σε επιβράδυνση φαίνεται να έχουν οδηγηθεί οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, σύμφωνα με μεσολαβητές που μίλησαν στη Wall Street Journal, μετά τις πρόσφατες αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Οι συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση οικονομικών κυρώσεων έχουν φτάσει σε δύσκολο σημείο, αν και οι επαφές δεν έχουν διακοπεί πλήρως.
Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές δυνάμεις προχώρησαν σε επιθέσεις τη Δευτέρα εναντίον εγκαταστάσεων πυραύλων στο νότιο Ιράν, αλλά και κατά σκαφών που, σύμφωνα με αναφορές, επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες. Το Κεντρικό Στρατηγείο των ΗΠΑ έκανε λόγο για ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο την ήδη εύθραυστη εκεχειρία και περιπλέκουν τις προοπτικές μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν σήμερα επιθέσεις αυτοάμυνας στο νότιο Ιράν για να προστατεύσουν τα στρατεύματά μας από τις απειλές που θέτουν οι ιρανικές δυνάμεις», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο Τιμ Χόκινς, εκπρόσωπος του Κεντρικού Στρατηγείου των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τους μεσολαβητές, η Ουάσιγκτον ζητά σαφείς και προκαθορισμένες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη για το μέλλον του πυρηνικού της προγράμματος, ενώ το Ιράν δίνει προτεραιότητα στην οικονομική ελάφρυνση και στο «πάγωμα» των κυρώσεων. Παράλληλα, υπάρχει ανησυχία στις ΗΠΑ ότι μια πιθανή πρόοδος στο οικονομικό σκέλος θα μπορούσε να καθυστερήσει τις ιρανικές δεσμεύσεις για το πυρηνικό ζήτημα.
Οι επιχειρήσεις σημειώθηκαν ενώ Ιρανοί διαπραγματευτές βρίσκονταν καθ’ οδόν προς τη Ντόχα για νέο γύρο συνομιλιών, την ώρα που εντείνονταν και οι συγκρούσεις ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ στο νότιο Λίβανο.
Παρέμβαση Ρούμπιο και νέες εντάσεις
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο υποστήριξε ότι, παρά τις εξελίξεις, μια συμφωνία εξακολουθεί να είναι πιθανή, αν και παραδέχθηκε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες στη διατύπωση του κειμένου.
«Σήμερα διεξήχθησαν ορισμένες συνομιλίες στο Κατάρ, οπότε θα δούμε αν μπορούμε να σημειώσουμε πρόοδο. Νομίζω ότι γίνονται πολλές συζητήσεις σχετικά με τη συγκεκριμένη διατύπωση του αρχικού εγγράφου, οπότε θα χρειαστούν μερικές ημέρες»
Και πρόσθεσε:
«Θα χρειαστούν μερικές ημέρες για να επιλυθούν… οι διαφωνίες σχετικά με μια λέξη, μια πρόταση»
Επιπλέον σημείωσε:
«Θα πρέπει να το ξεπεράσουμε αυτό»
Ο ίδιος έστειλε σκληρό μήνυμα σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, λέγοντας ότι:
«τα Στενό «θα ανοίξουνμε τον έναν ή τον άλλον τρόπο», προσθέτοντας: «Αυτό που συμβαίνει εκεί είναι παράνομο, είναι αδικαιολόγητο, είναι μη βιώσιμο για τον κόσμο, είναι απαράδεκτο».»
Ιρανικές απειλές και στρατιωτικές αντιδράσεις
Στο Ιράν, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προχώρησε σε ιδιαίτερα επιθετικές δηλώσεις, στέλνοντας προειδοποιήσεις προς τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους στην περιοχή του Κόλπου. Σε δημόσια τοποθέτησή του ανέφερε πως οι αμερικανικές στρατιωτικές παρουσίες δεν θα έχουν πλέον την ίδια ασφάλεια, ενώ ζήτησε την εξάλειψη του Ισραήλ.
«η Αμερική δεν θα έχει πλέον ασφαλές καταφύγιο για παρεμβάσεις και στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή».
«πρέπει οπωσδήποτε να εξαλειφθεί και θα εξαλειφθεί».
Το Ισραήλ χαρακτήρισε ως «επικίνδυνο και θανατηφόρο καρκινικό όγκο αυτής της περιοχής».
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) απάντησαν με απειλές για αντίποινα, κάνοντας λόγο για:
«νόμιμο και βέβαιο δικαίωμα»
να αντιδράσουν σε περίπτωση παραβίασης της εκεχειρίας. Παράλληλα υποστήριξαν ότι εντόπισαν
«εισβάλλοντα αμερικανικά μαχητικά και drones»
και ισχυρίστηκαν πως κατέρριψαν ένα drone MQ-9, ενώ ανάγκασαν και άλλα ιπτάμενα μέσα να αποχωρήσουν από την περιοχή.
Εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Αναλύτρια του Sky News τόνισε ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ασταθής, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ αυξάνουν τον κίνδυνο κατάρρευσης της εκεχειρίας.
«Αυτή η τελευταία έξαρση της έντασης στο Στενό του Ορμούζ συμβαίνει την ίδια στιγμή που βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες διπλωματικές προσπάθειες. Επομένως, αυτού του είδους τα περιστατικά αυξάνουν δραματικά το διακύβευμα, καθώς οποιαδήποτε λανθασμένη εκτίμηση θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση της εκεχειρίας, σε μια στιγμή που ενδεχομένως βλέπουμε τη μεγαλύτερη διπλωματική πρόοδο που έχουμε δει μέχρι τώρα σε αυτόν τον πόλεμο»
Διπλωματικές διεργασίες και ο ρόλος της Κίνας
Παράλληλα, υπάρχουν πληροφορίες ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο μεταφοράς εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στην Κίνα, κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στις διαπραγματεύσεις. Το Πεκίνο δεν επιβεβαιώνει, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικής εμπλοκής.
«από την έναρξη του πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, η Κίνα διατηρεί στενή επικοινωνία με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, και εργάζεται αδιάκοπα για να σταματήσει η σύρραξη και να προωθηθεί η ειρήνη».
Και επίσης:
«Όσον αφορά το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα, υποστηρίζουμε σταθερά την ειρηνική επίλυση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος μέσω του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων και ελπίζουμε ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη θα αδράξουν την ευκαιρία να καταλήξουν σε μια λύση που θα λαμβάνει υπόψη τις νόμιμες ανησυχίες όλων των μερών μέσω διαπραγματεύσεων».
Σε κάθε περίπτωση, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διευκολύνει την αμερικανική θέση για περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, ενώ ταυτόχρονα θα άνοιγε τον δρόμο για πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων προς την Τεχεράνη.