Την ανάγκη για μια συνολική επαναπροσέγγιση της ενεργειακής πολιτικής της Ευρώπης, με έμφαση στην ανθεκτικότητα και τη γεωπολιτική ισορροπία, ανέδειξε ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade.
Μιλώντας στο Delphi Economic Forum, υπογράμμισε ότι ο λεγόμενος Κάθετος Διάδρομος αποκτά πλέον κρίσιμη σημασία, ως απάντηση στις αλλεπάλληλες κρίσεις που έχουν αλλάξει ριζικά το ενεργειακό τοπίο της Ευρώπης. Όπως σημείωσε, η εμπειρία της υπερβολικής εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά και οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, κατέδειξαν ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εθνική ασφάλεια.
Τα λάθη του παρελθόντος και τα νέα ρίσκα
Ο κ. Εξάρχου υπενθύμισε ότι η Ευρώπη επέλεξε στο παρελθόν ένα μοντέλο που βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στο φθηνό ρωσικό αέριο, αξιοποιώντας τις υπάρχουσες υποδομές. Αυτή η επιλογή, όπως είπε, αποδείχθηκε στρατηγικά προβληματική, καθώς οδήγησε σε εξάρτηση που τελικά χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο πίεσης.
Σήμερα, το περιβάλλον γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι περιορισμοί από άλλους προμηθευτές, όπως το Κατάρ, δημιουργούν νέες πιέσεις στην επάρκεια φυσικού αερίου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ίδιος χαρακτήρισε το LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την πιο αξιόπιστη λύση στην παρούσα συγκυρία, επισημαίνοντας τον ενισχυμένο ρόλο των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή αγορά.
Όχι σε νέες εξαρτήσεις
Παρά τη σημασία του LNG, ο κ. Εξάρχου προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αντικαταστήσει μια εξάρτηση με μια άλλη. Όπως τόνισε, η στρατηγική πρέπει να βασίζεται στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και στον συνδυασμό διαφορετικών μορφών εφοδιασμού, όπως οι αγωγοί και το υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο ως κρίσιμο εργαλείο γεωπολιτικής ισορροπίας, καθώς μπορεί να ενισχύσει την πρόσβαση της Ευρώπης σε πολλαπλές πηγές ενέργειας και να περιορίσει τους κινδύνους από μονομερείς εξαρτήσεις.
Η σημασία των μακροχρόνιων συμφωνιών
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου, τις οποίες χαρακτήρισε βασικό παράγοντα σταθερότητας. Μέσα από αυτές, όπως εξήγησε, διασφαλίζονται σταθερές ροές και πιο προβλέψιμες τιμές, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για την υλοποίηση μεγάλων ενεργειακών επενδύσεων.
Ο συνδυασμός υποδομών, όπως ο Κάθετος Διάδρομος, και μακροχρόνιων συμφωνιών μπορεί –κατά τον ίδιο– να θωρακίσει την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας και να δημιουργήσει συνθήκες ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας.
Ο ρόλος της Ελλάδας και οι επενδύσεις
Ο κ. Εξάρχου στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η γεωγραφική της θέση και η ναυτιλιακή της δυναμική την καθιστούν ιδανικό κόμβο για το LNG. Τόνισε ότι απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη υποδομών, όπως νέες πλωτές μονάδες επαναεριοποίησης (FSRU) και ενίσχυση των αγωγών προς τη Βόρεια Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς κρατική στήριξη, εφόσον συνοδεύονται από σταθερά συμβόλαια που διασφαλίζουν τη βιωσιμότητά τους.
«Παράθυρο ευκαιρίας» με χρονικό ορίζοντα
Ο επικεφαλής της AKTOR έκανε λόγο για μια σημαντική ευκαιρία που ανοίγεται για την Ελλάδα, προειδοποιώντας ωστόσο ότι αυτή δεν θα παραμείνει διαθέσιμη για πολύ. Η αξιοποίησή της, όπως είπε, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη γεωπολιτική θέση της χώρας και να συμβάλει στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Το έλλειμμα ευρωπαϊκής συνοχής
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας την έλλειψη ενιαίας πολιτικής σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική και η άμυνα. Αυτό, όπως σημείωσε, περιορίζει την αποτελεσματικότητα της Ευρώπης απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις.
Προειδοποίηση για το μέλλον του LNG
Κλείνοντας, προειδοποίησε για πιθανή έλλειψη LNG στην ευρωπαϊκή αγορά στο άμεσο μέλλον, η οποία ενδέχεται να γίνει αισθητή ήδη από τον επόμενο χειμώνα, επηρεάζοντας και τον πληθωρισμό.
Όπως υπογράμμισε, το «κλειδί» για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης βρίσκεται σε μια ισορροπημένη στρατηγική: διαφοροποίηση πηγών, επενδύσεις σε υποδομές και μακροχρόνιες συμφωνίες. Μόνο έτσι μπορεί να διασφαλιστεί σταθερός και αξιόπιστος ενεργειακός εφοδιασμός σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.