Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική οφείλει να σωπαίνει. Προς Θεού, δεν εννοούμε τη σιωπή της ενοχής ή της συγκάλυψης, αλλά αυτή που επιβάλλεται για λόγους ανωτέρας βίας, όπως είναι το θέμα υγείας, το πένθος. Το πρόσφατο επεισόδιο υγείας του υπουργού παρά τω πρωθυπουργώ Γιώργου Μυλωνάκη είναι ακριβώς μια τέτοια στιγμή.
- του Στρατή Κοκκινέλλη
Ένας άνθρωπος κατέρρευσε εν ώρα εργασίας. Μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο και διαπιστώθηκε ανεύρυσμα. Πίσω από τους τίτλους, πίσω από τις πολιτικές ταυτότητες, υπάρχει μια απλή, αδιαπραγμάτευτη αλήθεια: πρόκειται για μια σοβαρή κατάσταση υγείας που αφορά έναν άνθρωπο, μια οικογένεια, έναν κύκλο ανθρώπων που αγωνιούν.
Κι όμως, ακόμη και σε αυτήν τη συγκυρία, η δημόσια σφαίρα δεν κατάφερε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Οι γνωστοί-άγνωστοι «τιμητές» της πολιτικής ζωής έσπευσαν είτε να υποβαθμίσουν το γεγονός, είτε να κατηγορήσουν την κυβέρνηση για «εργαλειοποίηση», είτε -ακόμη χειρότερα- ακόμα και τον ίδιο. Σαν να μην υπάρχει όριο. Σαν να μην υπάρχει μια κόκκινη γραμμή που να διαχωρίζει την πολιτική αντιπαράθεση από την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Η πολιτική, από τη φύση της, εμπεριέχει σύγκρουση. Είναι πεδίο αντιπαράθεσης, λόγου και αντίλογου. Σε μια υγιή δημοκρατία, τα κόμματα οφείλουν να συγκρούονται με βάση τα προγράμματά τους, τις ιδέες τους, τις προτάσεις τους για το μέλλον της κοινωνίας. Όχι με υπαινιγμούς, όχι με σκιές, όχι με προσωπικές επιθέσεις.
Όμως αυτή η αρχή δεν είναι νέα. Ο Δημοσθένης ήδη από την αρχαιότητα περιέγραφε τον συκοφάντη ως «πονηρόν και κακόλογον», επισημαίνοντας ότι η συκοφαντία δεν είναι απλώς ένα πολιτικό εργαλείο, αλλά ένδειξη ηθικής παρακμής. Και δεν είχε άδικο. Γιατί η συκοφαντία πατά σε κάτι βαθύτερο: στην ανθρώπινη ροπή να ακούει ευχάριστα την κακολογία.
Ομοίως, ο Περικλής στον Επιτάφιο λόγο του αναγνώριζε τον φθόνο ως βασικό στοιχείο της πολιτικής αντιπαλότητας. Οι άνθρωποι, έλεγε, φθονούν εκείνους που ξεχωρίζουν. Και όταν ο φθόνος συναντά την πολιτική σκοπιμότητα, τότε γεννιούνται τα πιο τοξικά φαινόμενα.
Αν όλα αυτά ακούγονται οικεία, είναι γιατί δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν.
Στη σύγχρονη πολιτική σκηνή, η συκοφαντία και η απαξίωση έχουν εξελιχθεί σε καθημερινό φαινόμενο. Από την υπόθεση της Novartis μέχρι τις ακραίες μορφές πόλωσης των τελευταίων ετών, έχουμε δει πώς η πολιτική αντιπαράθεση μπορεί να εκτροχιαστεί. Και πώς, τελικά, τα ίδια τα βέλη επιστρέφουν σε εκείνους που τα εκτόξευσαν.
Το περιστατικό με τον Γιώργο Μυλωνάκη όμως αναδεικνύει κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: την πλήρη απουσία ορίων.
Διότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με πολιτική κριτική. Έχουμε να κάνουμε με την αδυναμία ενός τμήματος της δημόσιας σφαίρας να αναγνωρίσει ότι υπάρχουν στιγμές που η πολιτική πρέπει να κάνει πίσω. Να αφήσει χώρο στον άνθρωπο.
Αντί αυτού, βλέπουμε μια συνεχή προσπάθεια να ενταχθεί ακόμη και ένα σοβαρό ιατρικό περιστατικό στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Να ερμηνευτεί, να αξιοποιηθεί, να «χωρέσει» σε αφηγήματα. Και αυτό δεν είναι απλώς λάθος. Είναι επικίνδυνο.
Γιατί όταν όλα γίνονται πολιτική, τότε τίποτα δεν μένει ανθρώπινο.
Η δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο στις κάλπες. Δοκιμάζεται και στην καθημερινότητα του δημόσιου λόγου. Στο αν μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να αποδομούμε. Στο αν μπορούμε να συγκρουόμαστε χωρίς να εκμηδενίζουμε. Και κυρίως, στο αν μπορούμε να αναγνωρίζουμε ότι, πριν από πολιτικοί, είμαστε άνθρωποι.
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο δύσκολο μάθημα. Και το πιο απαραίτητο. Ταχεία ανάρρωση και περαστικά, κύριε υπουργέ.
…