Τα τελευταία χρόνια, τα κύματα καύσωνα εμφανίζονται όλο και συχνότερα, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Η βρετανική εφημερίδα Guardian επιχειρεί να δώσει μια συνοπτική εικόνα για το πόσο επικίνδυνη είναι η ζέστη και πώς μπορούμε να προστατευτούμε, ιδιαίτερα εν μέσω κλιματικής αλλαγής.
Πόσοι πεθαίνουν από τη ζέστη;
Οι ακραίες θερμοκρασίες ευθύνονται για περίπου μισό εκατομμύριο θανάτους ετησίως, αριθμός που ξεπερνά εκείνον των θυμάτων πολέμων και τρομοκρατίας, ενώ είναι μικρότερος από αυτόν των τροχαίων ατυχημάτων ή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Παρά το μεγάλο αυτό νούμερο, η ζέστη σπάνια καταγράφεται ως άμεση αιτία θανάτου, καθώς συνήθως επηρεάζει ασθενείς με καρδιοπάθειες, πνευμονοπάθειες ή νεφρικά προβλήματα, επιδεινώνοντας τις καταστάσεις τους.
Οι θάνατοι από ζέστη προβλέπεται να αυξηθούν, παρά τη μείωση άλλων αιτιών θανάτου λόγω ηπιότερων χειμώνων. Μελέτη που κάλυψε 854 ευρωπαϊκές πόλεις καταδεικνύει αύξηση σχετιζόμενων θανάτων, ανεξαρτήτως σεναρίων εκπομπών.
Οι συνέπειες του καύσωνα στην υγεία
Η υπερβολική ζέστη επιβαρύνει σημαντικά το ανθρώπινο σώμα. Η καρδιά και τα νεφρά εργάζονται εντατικά για να διατηρήσουν φυσιολογική θερμοκρασία, ενώ οι συνεχώς ζεστές νύχτες δεν αφήνουν χρόνο για ανάκαμψη. Επιπλέον, αυξάνονται τα ατυχήματα, οι πυρκαγιές και οι διακοπές ρεύματος, επιβαρύνοντας τα συστήματα υγείας.
Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι;
Οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους (οικοδόμοι, αγρότες) είναι πιο επιρρεπείς σε θερμοπληξία, ενώ οι περισσότεροι θάνατοι αφορούν ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Οι γυναίκες πεθαίνουν συχνότερα από αιτίες σχετικές με τη ζέστη από τους άντρες. Επιπλέον, άτομα με χαμηλό εισόδημα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω έλλειψης πρόσβασης σε κλιματισμό ή κατάλληλη μόνωση.
Ο ρόλος της υγρασίας
Η υψηλή υγρασία εμποδίζει την εξάτμιση του ιδρώτα, μειώνοντας την ικανότητα του σώματος να δροσιστεί και αυξάνοντας την αντίληψη της θερμοκρασίας αρκετούς βαθμούς, γεγονός που μπορεί να αποβεί καθοριστικό για την υγεία.
Η αύξηση των καυσώνων λόγω κλιματικής αλλαγής
Η συσσώρευση ρύπων από ορυκτά καύσιμα έχει παγιδεύσει τη θερμότητα στην ατμόσφαιρα, ανεβάζοντας τη μέση θερμοκρασία της Γης κατά 1,3°C από την Προβιομηχανική εποχή. Η κλιματική αλλαγή ευνοεί τη δημιουργία θερμικών θόλων – περιοχών με υψηλή πίεση και θερμοκρασία που διαρκούν για μέρες ή εβδομάδες.
Πώς αντιμετωπίζουμε τον καύσωνα;
-
Μείωση της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα και προστασία των δασών και υγροβιότοπων που απορροφούν CO₂.
-
Σχεδιασμός πόλεων με λιγότερο τσιμέντο και αυτοκίνητα, περισσότερα πάρκα και υδάτινα στοιχεία για μείωση του φαινομένου αστικής θερμικής νησίδας.
-
Κτίρια με κλιματισμό ή παθητικά συστήματα ψύξης και ισχυρά συστήματα υγείας.
-
Έγκαιρα προειδοποιητικά συστήματα.
Συμβουλές σε ατομικό επίπεδο
-
Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο τις πιο ζεστές ώρες της μέρας.
-
Αναζήτηση σκιάς όταν βρίσκεστε έξω.
-
Κράτημα του σπιτιού δροσερού με κλειστά παράθυρα τη μέρα και ανοιχτά τη νύχτα.
-
Χρήση στόριων και κουρτινών για μπλοκάρισμα του ήλιου.
-
Συχνή κατανάλωση νερού και άνετα ρούχα.
-
Φροντίδα ευάλωτων ατόμων γύρω μας.
Η ζέστη αποτελεί έναν «σιωπηλό δολοφόνο», που απειλεί με αθόρυβο αλλά συνεχή τρόπο την υγεία και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, καθιστώντας αναγκαία την ενημέρωση, την πρόληψη και την προστασία.