Στην πρώτη άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2025, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στους ομολόγους του δύο κρίσιμα ερωτήματα: Θα υπάρξει κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός μετά το Ταμείο Ανάκαμψης; Και μπορεί κάθε κράτος-μέλος να ανταπεξέλθει μόνο του στις αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες;
Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. έχει αυστηρή ημερομηνία λήξης – έως τον Αύγουστο του 2026, όλα τα κράτη-μέλη πρέπει να έχουν απορροφήσει τους διαθέσιμους πόρους. Ωστόσο, δεν έχει προβλεφθεί επόμενο χρηματοδοτικό εργαλείο. Ο κ. Μητσοτάκης, σε συνεργασία με τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, έχει ήδη ζητήσει από την Κομισιόν να εξετάσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός νέου μηχανισμού χρηματοδότησης αμυντικών έργων. Η πρότασή του αφορά τη σύσταση ενός κοινού ευρωπαϊκού ταμείου ύψους 100 δισ. ευρώ, αντίστοιχου του Ταμείου Ανάκαμψης, για τη χρηματοδότηση σημαντικών αμυντικών δράσεων, όπως μια ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ασπίδα.
Ο πρωθυπουργός τόνισε πως ένα τέτοιο ταμείο θα είχε διπλό όφελος για χώρες όπως η Ελλάδα, μειώνοντας την ανάγκη για εθνικούς πόρους στις αμυντικές δαπάνες και επιτρέποντας την επένδυση σε άλλους τομείς ανάπτυξης. Η πρόταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένης της στάσης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη ζητήσει από τα μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες έως και στο 5% του ΑΕΠ τους.
Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης κατέθεσε μια ακόμη πρόταση: την εξαίρεση των στρατιωτικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. Σε άρθρο του στους Financial Times, υποστήριξε ότι αυτό θα επιτρέψει στις χώρες να επενδύσουν στην άμυνά τους χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική τους σταθερότητα.
Οι ελληνικές προτάσεις συζητήθηκαν στη Σύνοδο και έτυχαν θετικής ανταπόκρισης. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι υπήρξε ισχυρή υποστήριξη, ενώ ο Αντόνιο Κόστα ανακοίνωσε πως η Επιτροπή θα εξετάσει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την άμυνα, περιλαμβάνοντας και ιδιωτικές επενδύσεις. Η διαμόρφωση ενός νέου κοινού αμυντικού μηχανισμού φαίνεται πλέον να βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, σηματοδοτώντας μια πιθανή αλλαγή στον τρόπο αντιμετώπισης των κοινών ευρωπαϊκών απειλών.