Κλιματική Αλλαγή και Διεθνής Συνεργασία: Οι προκλήσεις της χιλιετίας-Στη μνήμη της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη

Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 3 Απριλίου 2019 στο αμφιθέατρο της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης, η εκδήλωση της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής, «Κλιματική Αλλαγή και Διεθνής Συνεργασία: οι προκλήσεις της χιλιετίας». Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στην μνήμη της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη, προέδρου και ιδρύτριας της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής.

Την εκδήλωση τίμησαν ως ομιλητές οι κ.κ.: Λεωνίδας Κόσκος, Πρόεδρος του HellenicAmerican University (HAU), Χαράλαμπος Μαυρειδόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνικού Παραρτήματος της Λέσχης της Ρώμης, Ιωάννης Τζεν, Οικονομικός διπλωμάτης, Πρόεδρος του Ελληνορωσικού Συνδέσμου Φιλίας και Συνεργασίας, Μιχάλης Σκούλλος, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ, Διευθυντής Έδρας και Δικτύου UNESCO για την Διαχείριση & Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη στη Μεσόγειο, Mark Dubrulle, Πρόεδρος του Παραρτήματος ΕΕΒρυξελλών της Λέσχης της Ρώμης, Σωτήρης Μουσούρης, τ. Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας ΟΗΕ, Νικόλαος Μουσιόπουλος, Καθηγητής Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Μέλος της Γερμανικής Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών Leopoldina, Χρήστος Ευθυμιόπουλος, Πρόεδρος της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής.

Πλήθος ενδιαφερομένων και φίλων της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής και εξέχουσες προσωπικότητες από τον πολιτικό, τον ακαδημαϊκό και τον καλλιτεχνικό κόσμο έδωσαν το παρόν στην εκδήλωση τιμώντας την μνήμη της εκλιπούσας προέδρου της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής . Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Hellenic-American University (HAU) με την ευγενική Χορηγία του Ξενοδοχείου Αθηναΐς.

Η εκδήλωση ξεκίνησε με σύντομους χαιρετισμούς, πρώτος έλαβε τον λόγο ο κος Λεωνίδας Κόσκος , Πρόεδρος του Hellenic-American University (HAU). Στον σύντομο χαιρετισμό του τόνισε την σημασία της λειτουργίας της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης ως καταλύτη της ελληνικής κοινωνίας, και ως εφαλτήριο καινοτόμων προγραμμάτων και επίκαιρων θεμάτων που απασχόλησαν και απασχολούν ανά καιρούς την κοινωνία. Οι σκοποί και τα οράματα του HAU υπογράμμισε, είναι αντίστοιχα με εκείνα της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής, δηλαδή να εκπαιδεύσει και να παραδώσει πολίτες που θα μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά την κοινότητα και την κοινωνία τους. Πολίτες που ότι μαθαίνουν να το μεταφράζουν σε δράση. Aναφερόμενος στην Αγνή Βλαβιανού Αρβανίτη, τόνισε ότι υπήρξε μοναδική προσωπικότητα για τα ελληνικά και διεθνή δεδομένα με πίστη στα οράματα της ενώ δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι αποτελούσε στενή φίλη του HAU, καθώς πολλές φορές μίλησε και παρουσίασε τα προγράμματα της σε θέματα όπως η βιοπολιτική, η κλιματική αλλαγή, η γεωργία, και η βιοηθική στον χώρο του Πανεπιστημίου.

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο κος Χαράλαμπος Μαυρειδόπουλος, Πρόεδρος του Ελληνικού Παραρτήματος της Λέσχης της Ρώμης. Στον λόγο του συγκινημένος ανέδειξε το πάθος και την αφοσίωση της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη στο έργο της. «Ήταν ένας άνθρωπος που έβλεπε μπροστά και το όραμα και η πίστη της, την καταξίωσαν διεθνώς ανάμεσα στους πρωτοπόρους και τους ηγέτες του κινήματος για την Κλιματική Αλλαγή και την Περιβαλλοντική Προστασία» ανέφερε ανάμεσα στα άλλα. Ο κος Μαυρειδόπουλος τόνισε ότι κληρονομία της εκλιπούσας είναι βαριά και ευχήθηκε στην ομάδα της Βιοπολιτικής κάθε επιτυχία στη συνέχιση του έργου της με κουράγιο, όραμα, σθένος και θάρρος αντίστοιχο με εκείνο της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη.

Ακολούθως στο βήμα ανέβηκε ο κος Ιωάννης Τζεν, Οικονομικός διπλωμάτης, Πρόεδρος του Ελληνορωσικού Συνδέσμου Φιλίας και Συνεργασίας. Στον λόγο του δεν θέλησε να εστιάσει σε βιογραφικά στοιχεία όσο να αναδείξει τον χαρακτήρα της εκλιπούσας ως επί χρόνια στενός φίλος και συνεργάτης της. Ο κος Τζεν μίλησε για την ειλικρίνεια, το ήθος, την απλότητα, το πάθος και την αγάπη της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη για το έργο της, «για ένα έργο που πραγματικά προσέφερε πολλά διεθνώς και συνέβαλε δραστικά στην προστασία του πλανήτη μέσα από την δυναμική της παρουσία στην διεθνή κοινότητα». Ο ομιλητής αναφέρθηκε στην ξεχωριστή ικανότητα που είχε η εκλιπούσα να μιλάει απλά, με σαφήνεια και στις καρδιές των ανθρώπων, παράλληλα υπογράμμισε ότι ως ελληνίδα προέβαλλε την βιοπολιτική και τη χώρα μας διεθνώς σε πολυάριθμες εκδηλώσεις σε ακαδημίες, πανεπιστήμια, διεθνείς οργανισμούς και fora στα οποία διέπρεψε και καταξιώθηκε διεθνώς. Κλείνοντας το λόγο του υπογράμμισε ότι: «Η Αγνή Βλαβιανού Αρβανίτη δεν είχε παιδιά, θεωρούσε όμως παιδιά της τα παιδιά όλου του κόσμου το έργο της είναι τεράστιο και η κληρονομιά που μας αφήνει πίσω ανυπολόγιστης αξίας, μια κληρονομιά που διέπεται από υψηλά ιδανικά και ήθος. Η Αγνή έκανε το καθήκον της απέναντι στον άνθρωπο και έφυγε ήσυχη αφήνοντας μας ένα έργο να συνεχίσουμε. Είμαι σίγουρος ότι το Δ.Σ και το προσωπικό της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής θα ακολουθήσουν με ήθος και πάθος τα βήματα της».

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο κος Μιχάλης Σκούλλος, Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ, Διευθυντής Έδρας και Δικτύου UNESCO για την Διαχείριση & Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη στη Μεσόγειο. Ο κος Σκούλλος αποτίνοντας φόρο τιμής στην εκλιπούσα, ξεκίνησε το λόγο του με μια φράση της: «Στο κατώφλι του 21ου αιώνα, αναμφισβήτητο γεγονός αποτελεί μια κρίση αξιών που οδηγεί σε ραγδαία φθορά του περιβάλλοντος και σε κίνδυνο να διακοπεί η συνέχιση της αλυσίδας της ζωής στον πλανήτη μας. Η νέα χιλιετία, όμως, πρέπει να ξεκινήσει με ένα όραμα ελπίδας για να προλάβουμε τις καταστροφές και να συνεισφέρουμε όλοι στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας βασισμένης σε διαχρονικές αξίες, με παρελθόν, παρόν και μέλλον.» Ο ομιλητής αναφέρθηκε στο όραμα, τον ρομαντισμό και την πίστη της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη στις ικανότητες της ως ερευνήτρια και ως οργανώτρια και στην προσήλωση της στο έργο της μέσα στην πολυετή συνεργασία και φιλία που τους συνέδεε με κοινούς στόχους και οράματα. Ο ομιλητής τόνισε ότι η Αγνή Βλαβιανού Αρβανίτη πρωτοστάτησε διεθνώς με το έργο της στα θέματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή ενώ συμπλήρωσε ότι το σημαντικότερο κομμάτι του έργου της αποτελεί η ανάδειξη και η σύνδεση της έννοιας του βίου, με επιστημονικό υπόβαθρο , με την πολιτική και τις ρεαλιστικές στρατηγικές για την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον. «Η Αγνή κατάφερε να ενώσει δύο κόσμους και να δώσει στο βαθμό εκείνο την ελληνική διανόηση στην ιδέα της βιοπολιτικής και να την κάνει παγκόσμια, νομίζω ότι αυτή η σύνθεση είναι και το μεγαλύτερο της έργο» ανέφερε ανάμεσα στα άλλα.

Στη συνέχεια ο κος Σκούλλος παρουσίασε τα αποτελέσματα της Διεθνούς Διάσκεψης για την Βιοποικιλότητα που πραγματοποιήθηκε στο Sharm El Sheik, της Αιγύπτου τονίζοντας ότι έχουμε χάσει το 60% των μεγάλων ζώων πτηνών και ερπετών στον πλανήτη μέχρι σήμερα από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Παράλληλα δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους κινδύνους που ενέχει η κλιματική αλλαγή για την Μεσόγειο, σε μια περιοχή με ραγδαία ανάπτυξη της αστικοποίησης ιδίως στις παράκτιες ζώνες της Νότιας Μεσογείου, ενώ δεν έκρυψε την ανησυχία του για τα μοντέλα και τα σενάρια εκείνα που υπολογίζουν ότι στις επόμενες δεκαετίες η κλιματική αλλαγή που θα μπορούσε να προκαλέσει ως και 10 εκατομμύρια περιβαλλοντικούς πρόσφυγες από τα παράλια της Βόρειας Αφρικής.

Έπειτα τον λόγο πήρε ο κος Mark Dubrulle, Πρόεδρος του Παραρτήματος ΕΕ-Βρυξελλών της Λέσχης της Ρώμης. O κος Dubrulle δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον χαρακτήρα το πάθος, την απλότητα και το όραμα της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη, που διετέλεσε εξέχων μέλος του Παραρτήματος της Λέσχης της Ρώμης στις Βρυξέλλες, ένα κέντρο πολιτικής και αποφάσεων για την Ε.Ε. και ολόκληρο τον κόσμο. «Το όραμα της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη είναι παγκόσμιο, περιλαμβάνει ως κομμάτι της την καταπολέμηση όλων των παραγόντων που εντείνουν την κλιματική αλλαγή, την μάχη απέναντι στην φτώχεια και την δημιουργία μιας παγκόσμιας κοινότητας σεβασμού και προστασίας του βίου. Η προσέγγιση της ήταν ολιστική με μεγάλο επιστημονικό βάθος και επηρέασε την Ευρώπη και όλο τον κόσμο με την επιμονή της την προσήλωση της αλλά και την φοβερή της ικανότητα να μιλάει στις καρδιές των ανθρώπων σε θέσεις εξουσίας και την δημιουργία φιλικών δεσμών με μέλη της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας, με πολιτικούς και δημιουργούς αποφάσεων, στρατηγικών και πολιτικών» ανέφερε ανάμεσα στα άλλα. Ο ομιλητής δεν παρέλειψε να τονίσει ότι οι στόχοι της βιοπολιτικής είναι συμβατοί με τους στόχους της Λέσχης της Ρώμης ενώ εστίασε στο γεγονός ότι η πραγματική αλλαγή στα ζητήματα της καθημερινής ζωής σε ότι αφορά την κλιματική αλλαγή έρχεται μόνο όταν μπορέσουμε παράλληλα να επηρεάσουμε πολλαπλούς τομείς προς την κατεύθυνση αυτή ιδίως την επιστήμη, την οικονομία, την αγορά και τον ακτιβισμό, την δράση των νέων ανθρώπων στους δρόμους.

Στην συνέχεια στο βήμα ανέβηκε ο κος Σωτήρης Μουσούρης, τ. Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας ΟΗΕ, ο κος Μουσούρης χαρακτήρισε την εκλιπούσα ως έναν άνθρωπο με παιδεία, πατριωτισμό, οραματισμό οξυδέρκεια, ευγένεια και γενναιοδωρία σε όλα τα χρόνια της μακράς προσφοράς της για την βελτίωση της ανθρώπινης κατάστασης. Στη συνέχεια αναφέρθηκε εκτενώς στα σύγχρονα πλήγματα στην Δημοκρατία και την Διεθνή Συνεργασία, με παραδείγματα από την Διεθνή Πολιτική Σκηνή, όπως η αποχώρηση των ΗΠΑ της κυβέρνησης Donald Trump από τη Συνθήκη των Παρισίων αλλά και η αμφισβήτηση πολιτικών προστασίας των ευαίσθητα κοινωνικών ομάδων και κατά συνέπεια της δημοκρατίας. «Ζούμε σε μια εποχή που ο εθνικισμός και οι λαϊκιστικές κυβερνήσεις κερδίζουν έδαφος έναντι της φιλελεύθερης δημοκρατίας, που δεν είναι αναπότρεπτη αλλά πρέπει να γαλουχηθει, στις Ευρωεκλογές που αναμένονται νέες πολιτικές δυνάμεις με πολύ αδύναμες δημοκρατικές ατζέντες αναμένονται να κερδίσουν έδαφος σε όλη την Ευρώπη» ανέφερε ανάμεσα στα άλλα. Στη συνέχεια ο ομιλητής ανέφερε τις προβληματικές γύρω από την παγκοσμιοποίηση, που εντείνουν την απομείωση της δημοκρατίας, όπως η ανισότητα του εισοδήματος, η τεχνολογία που οδήγησε στην αύξηση θέσεων εργασίας με υψηλή κατάρτιση ενώ εξαφάνισε χαμηλόμισθα και βαρέα επαγγέλματα ανοίγοντας την ψαλίδας της φτώχιας και το ελεύθερο εμπόριο που περιόρισε το εισόδημα και την αγοραστική δύναμη των χαμηλόμισθων εργαζομένων ιδίως στη Δύση. Δεν παρέλειψε επίσης να αναφερθεί στην κρίση ηγετών και αξιών στο νέο διεθνές περιβάλλον τονίζοντας ότι τα πλήγματα στην Δημοκρατία θα αντιμετωπισθούν από την ίδια την κοινωνία των πολιτών με θέρμη και δημιουργικότητα με δράσεις που θα συντείνουν στην διεθνή συνεργασία τόσο μεταξύ κρατών, όσο και μεταξύ πολιτών, οργανισμών και ΜΚΟ.

Ακολούθως το λόγο πήρε ο κος Νικόλαος Μουσιόπουλος, Καθηγητής Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ, Μέλος της Γερμανικής Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών Leopoldina. Ο κος Μουσιόπουλος έθεσε την εκλιπούσα πρόεδρο της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής ως παράδειγμα απέναντι στην πολλαπλή κρίση ηγετών και αξιών, «η Αγνή με την ζωή της αποτέλεσε παράδειγμα για όλους, είχε οράματα και υπηρέτησε τους σκοπούς της στηρίζοντας με το πάθος και το θάρρος της τους νέους ανθρώπους. Μέσα από πολυάριθμες συνεργασίες μας εκτίμησα τον χαρακτήρα της και τις αρετές της». Στη συνέχεια ο ομιλητής ανέπτυξε την θεματική του σχετικά με τη συμβατότητα των Διεθνών αποφάσεων του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή με τη χρήσης του Φυσικού αερίου σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου η ολοκλήρωση αγωγών όπως ο TAP ή ο σχεδιασμός άλλων όπως ο East Med είναι στο επίκεντρο των συνομιλιών ηγετών χωρών της Ευρώπης, της Ασίας και της Μ. Ανατολής.

Ο κος Μουσιόπουλος ανέφερε ότι υπάρχει μια τάση μείωσης των επενδύσεων σε ορυκτά καύσιμα και κατά συνέπεια και στο φυσικό αέριο από το 2014 και έπειτα, ενώ ανέπτυξε το επιχείρημα του ότι ως τα μέσα του αιώνα αναμένεται να εκτιναχθούν οι επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και να μειωθούν δραστικά οι επενδύσεις ορυκτών καυσίμων. «Αυτή τη στιγμή που μιλάμε αμφισβητείται ο ρόλος του φυσικού αερίου σε μια εποχή που πολεμάμε την Κλιματική Αλλαγή, ο λόγος είναι ότι το 2035 δεν μπορούμε να θεωρήσουμε συμβατή την αλόγιστη χρήση των ορυκτών καυσίμων, με τους στόχους να διατηρηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2°C, αν δεν προσέξουμε θα οδηγηθούμε σε αύξηση της στάθμης των θαλασσών δημιουργώντας προβλήματα στις παράκτιες περιοχές παγκοσμίως» ανάφερε ανάμεσα στα άλλα. Κλείνοντας σχολίασε ότι η Ελλάδα πρέπει να βιαστεί να αξιοποιήσει άμεσα τον πλούτο του φυσικού της αερίου μέσα στην επόμενη δεκαετία για να στραφεί με ασφάλεια στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που αποτελούν μεγάλο πλεονέκτημα λόγω του κλίματος και της χώρας μας.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τον λόγο του Προέδρου της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής κου Χρήστου Ευθυμιόπουλου. Ο κος Εθυμιόπουλος αναφέρθηκε με συγκίνηση στην δική του εμπειρία και γνωριμία, ως παιδί ακόμα, με την Αγνή Βλαβιανού Αρβανίτη και την Βιοπολιτική, χαρακτηρίζοντας την ως έναν άνθρωπο απλό, με αγάπη, γλυκύτητα, θάρρος και πίστη στους νέους που στάθηκε δίπλα τους ως οικογένεια. Δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι η εποχή στην οποία βρέθηκε ως νέος στην Διεθνή Οργάνωση Βιοπολιτικής ήταν αρκετά διαφορετική καθότι η Κλιματική Αλλαγή δεν είχε αναδειχθεί ακόμα στον υπ’ αριθμό ένα θέμα της διεθνούς κοινότητας και όροι όπως η βιώσιμη ανάπτυξη ήταν ακόμα καινούργιοι. Παράλληλα υπογράμμισε ότι από τις αρχές της η Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής θεωρούσε την βιώσιμη ανάπτυξη μια ανθρωποκεντρική έννοια, και προέτασσε την βιοκεντρική ανάπτυξη, θεωρώντας τον άνθρωπο ως μέρος του φαινομένου της ζωής, και ότι έβλεπε τα πράγματα από διαφορετική χρονική κλίμακα, έθετε ως χρονική μονάδα την χιλιετία, κάτι πολύ πιο πέρα δηλαδή από την ανθρώπινη ζωή. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην δική του εμπειρία ως νέος την εποχή εκείνη: «Έζησα τα φοιτητικά μου χρόνια την εποχή της αισιοδοξίας, θαυμάζοντας το έργο του Alexis de Tocqueville ως ύμνο στην παγκόσμια έλευση της δημοκρατίας και της αλήθειας, πιστεύοντας όπως και πολλοί άλλοι, αυτό ήταν άλλωστε το πνεύμα της εποχής, ότι στο τέλος ο κόσμος πάει προς το καλύτερο, υπάρχει πρόοδος, με την τεχνολογία, την παγκοσμιοποίηση, την οικουμενικότητα, τα ανοιχτά σύνορα, το ελεύθερο εμπόριο και πιστεύαμε ότι η Ευρώπη θα είναι το κέντρο της εξέλιξης προς το καλύτερο.»

Ακολούθως, ο Πρόεδρος της Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής μίλησε με συντομία για την προβληματική της σημερινής νέας γενιάς που βαδίζει χωρίς εμπειρία και χωρίς μεταλαμπαδευόμενες τις αξίες και τις εμπειρίες που είχαν οι προηγούμενες γενιές θεωρώντας ότι δημοκρατία διολισθαίνει παγκοσμίως λόγω της απώλειας της μνήμης. Κλείνοντας τον λόγο του δήλωσε ότι : «αυτό που μαθαίνουμε από την Βιοπολιτική και το πολύπλευρο έργο της Αγνής Βλαβιανού Αρβανίτη μπορεί να συμπτυχθεί κατά την ταπεινή μου άποψη σε δύο σημεία. Πρώτον είναι η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο, η οποία πρέπει να είναι η ραχοκοκαλιά της σκέψης μας, το γεγονός δηλαδή ότι είμαστε ικανοί για το καλύτερο. Οφείλουμε λοιπόν εμπιστοσύνη στην δυνατότητα του δικαίου και της αλήθειας να θριαμβεύσει, διότι χωρίς πίστη σε αυτό δεν μπορούμε να πάμε παρακάτω. Δεύτερον ότι κόσμος μπορεί να αλλάζει ραγδαία με τεχνολογίες, εξελίξεις στις επιστήμες, νέες επικοινωνίες, αλλά η κλιματική αλλαγή αναμένεται να τα σαρώσει όλα, να σαρώσει το παλαιό και να φέρει την ανάγκη για το καινούργιο, και ίσως βέβαια πάλι να μάθουμε με τον δύσκολο τρόπο, αλλά εάν κρατήσουμε την αισιοδοξία μας, η βιοπολιτική θα μπορεί πάντα να περνάει ένα μήνυμα μια προοπτική για έναν καλύτερο κόσμο στη νέα χιλιετία».

H Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής (Biopolitics International Organisation) ιδρύθηκε από την Αγνή Βλαβιανού Αρβανίτη το 1985. Προκειμένου να εμπνεύσει ένα νέο όραμα για ένα βιώσιμο μέλλον με κέντρο την Ελλάδα, η Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής εργάζεται άοκνα εδώ και τρεις δεκαετίες για την αναχαίτιση της κλιματικής αλλαγής, για την προώθησης της διεθνούς περιβαλλοντικής συνεργασίας και εκπαίδευσης και για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας ελπίδας.